Çocuklarda Oyunun Önemi
“Kuşlar uçar, balıklar yüzer, çocuklar oynar.”
“Kuşlar uçar, balıklar yüzer, çocuklar oynar.” Kuşun kendini bulduğu yer gökyüzü, balığınki mavinin derinlikleri, bir çocuğun ise oyuncaklarının yanıdır. Çocuğun gelişimine katkı sağlayan oyun ve oyuncaklar, bebek doğduğu anda başlar. Bir bebeğin doğduğu andaki ilk oyuncakları kolları ve bacaklarıdır. İlerleyen dönemlerde oyun odasında kendisine renkli legolar, bebekler, arabalar, trenler yer edinir. Aslında hepsi çocuğun arkadaşıdır, sırdaşıdır.
Oyun oynamak; fiziksel, bilişsel, sosyal duygusal ve psiko-motor gelişim alanlarını geliştirdiği gibi, arkadaşlar arasında oynanan oyun kişiler arası iletişimi güçlendirip çocukların dil becerilerini olumlu yönde etkiler.
Çocuk; oyun yoluyla koşar, zıplar, tırmanır, küplerini sıralar veya legolarını birleştirir. Tüm bunları yaparken ince ve kaba motor becerilerini de desteklemiş olur. Oyunlar düşünme becerisi gerektirdiği için çocukların bilişsel gelişimini de destekler. Çocuk, kazanmak için planlama ve hesaplama yapar. Nasıl oynaması gerektiğini ve rakibinin hamleleri ile nasıl baş edeceğini düşünür. Gizli saklanma yerleri bulmak, taşı tam seksek karelerinin içine atmak için planlama yapmak, topu atarken hızını ve açısını ayarlamak gibi farkında olmadığı bilişsel hesaplamalar yapar. Bu sayede zihin gelişimi aktif olur. Oyun içinde kazanmayı da kaybetmeyi de öğrenirken aynı zamanda çeşitli duyguları deneyimler. Arkadaşlarının duygularını anlamaya ve gözlemeye başlar. Böylece empatinin temelleri oyun yoluyla atılmış olur. Arkadaşlarıyla oyun oynayan çocuk sıra beklemeyi, kurallara uymayı ve birbirlerine saygı göstermeyi öğrenir. Çevresinde neler olduğunu öğrenir, toplumun bir parçası olur ve sosyalleşir. Çocuk oyun içinde hem kendi bireysel özelliklerini hem de bulunduğu toplumun kültürel özelliklerini yansıtır. Sonuç olarak oyunlar, çocukların dünyasına her yönüyle katkı sağlayıp gelişimleri açısından büyük önem taşımaktadır.
– Çocuğun gelişimine, yaş düzeyine ve cinsiyetine uygun olmalıdır. – Çocuğun fiziksel, zihinsel beceri ve yeteneklerini geliştirebilmelidir. – Çocuğun dış çevreyi keşfetmesine yardımcı olmalıdır. – Şiddet unsuru içermemelidir. – Çocuğu geleceğe iyi bir şekilde hazırlaması için farklı türde oyuncaklar seçilmelidir. – Yaratıcı faaliyetleri teşvik edici nitelikte olmalıdır. – Hayal gücünü uyandırabilmeli ve çocuğu eğlendirebilmelidir. – Çocuğun, yetişkinin yaptığı işlerde beceri kazanmasına yardımcı olmalıdır.
Sembolik oyunda oyuncak ve hayal gücü arasında sıkı bir bağlantı vardır çünkü hayal gücü çocuğun elindeki oyuncağı istediği başka herhangi bir şeye dönüştürebilir. Bu nedenle oyunda çocuğun hayal gücünü ve yaratıcılığını kullanabileceği, oyun sırasında farklı rollere bürünmesini sağlayan, kısacası duygularını yansıtmasına yardımcı olacak yapılandırılmamış oyuncaklar seçilir. Oyun hamurları, boya kalemleri, kâğıt, makas, kap, su, kum, legolar, maskeler, şapkalar, sihirli değnek, ayna, oyuncak telefon gibi oyuncaklar çocukların yaratıcılığını destekleyen, duygusal ifadeyi sağlayan oyuncaklardır. Örneğin boyama, kum, su, kil, hamur gibi malzemeler tuvalet eğitimi döneminin takıntılarının boşaltımına yardımcı olan araçlardır. Küçük bir oyun evi ve mobilyaları, hayvan ailesi, bebek ailesi, oyuncak bebekler, evcilik malzemeleri, çeşitli kıyafetler çocuğun aile ve okul gibi yakın çevresindeki yaşantılarını ve bunlara dair duygularını ifade etmesine olanak tanıyan bakım ve şefkat temalı oyuncaklardır. Bu tarz oyuncaklarla oynanan oyunlarda çocuğun gözünden anne, baba, öğretmen, arkadaş rolleri gözlemlenebilir.
Tren, ambulans, itfaiye, uçak, helikopter, polis arabası gibi çeşitli taşıtlar, doktor kiti, çeşitli mesleklere ait insan figürü ve kuklalar, tamir kiti, manav eşyaları gibi oyuncaklar çocukların çeşitli sosyal rolleri deneyimlemelerine ve kaygıları, korkuları, bağlanma sorunları ile ilgili oyunlar oynayarak sorunlarının telafisine ortam hazırlar.
